Blog

Prof. Ashot Melkonyan’s Participation in ARS Javakhk Fund Programs (in Armenian)

6384a1a5c65741ab6f8625372f3d4127_xsՀՕՄի Ջաւախք Հիմնադրամի Յանձնախումբի Գործունէութիւնը Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեանի Մասնակցութեամբ

Հայ Օգնութեան Միութեան Արեւմտեան ԱՄՆի Շրջանի Ջաւախք Հիմնադրամի Յանձնախումբի հրաւէրով, վերջերս, իր տիկնոջ՝ Լուսինէի հետ, 10-օրեայ աշխատանքային այցով շրջանը կը գտնուէր հայրենի պատմաբան, Ջաւախքի ծնունդ եւ բազմաթիւ հրատարակութիւններու հեղինակ ակադեմիկոս փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեանը։ Ան հրաւիրուած էր յատկապէս ներկայ գտնուելու Ջաւախք Հիմնադրամի տարեկան ձեռնարկին, ուր եւ հրապարակային այլ ձեռնարկներու ընթացքին զեկուցելու Ջաւախքի անցեալի, ներկայի եւ ապագայի մասին։

Մելքոնեան զոյգը Լոս Անճելըս  ժամանումը բարի գալուստի յատուկ ձեռնարկով մը նշուեցաւ Ուրբաթ, 27 Փետրուար 2015ի երեկոյեան ժամը 7ին, Տէր եւ Տիկին Խորէն եւ Էմմա Սալմասեաններու բնակարանը, որու ընթացքին հայրենի հիւրը ծանօթացաւ շրջանի ՀՕՄի մեծ ընտանիքին։

Իր կեցութեան ընթացքին, ՀՕՄի Ջաւախք Հիմնադրամի Յանձնախումբի անդամներու ընկերակցութեամբ, Փրոֆ. Մելքոնեան առիթը ունեցաւ այցելելու տեղւոյն հայկական հաստատութիւններ, վարժարաններ եւ հանդիպումներ ունեցաւ պատկան մարմիններու եւ քոյր միութիւններու հետ։

1 ՄԱՐՏԻ ՏԱՐԵԿԱՆ ՀԱՆԳԱՆԱԿԱՅԻՆ ՁԵՌՆԱՐԿ

Փրոֆէսորին առաջին հրապարակային ելոյթը տեղի ունեցաւ Կիրակի, 1 Մարտ 2015ին, Electra “Eternity” զբօսանաւուն վրայ, ի նպաստ ջաւախքահայութեան կազմակերպուած տարեկան հանգանակային ձեռնարկին։ Հոն էին շրջանի պատկան մարմիններու եւ քոյր կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչները, ՀՕՄի նուիրատուներ, հովանաւորներ, ՀՕՄի Շրջանային եւ մասնաճիւղերու վարչութեանց ներկայացուցիչներ, անդամներ եւ բազմաթիւ հիւրեր։

Սեղաններու օրհնութիւնը կատարեց Թեմի առաջնորդ Մուշեղ Արք. Մարտիրոսեանի ներկայացուցիչ Պօղոս Աբղ. Տինկճեանը, որ նաեւ ընթերցեց առաջնորդ հօր օրհնութեան գիրը։

«ՀՕՄի հոգատար ձեռքը կը հասնի հոն, ուր հայը կարիք ունի. ՀՕՄը հոգածու եղած է ու կը մնայ հայ որբին, կարօտեալ ընտանիքին, ուսանողին ու տարեցին… Իսկ այս տարի, երբ 100րդ անգամ ըլլալով կը յիշատակենք մեր պատմութեան մեծագոյն աղէտը՝ Ցեղասպանութիւնն ու հայկական հողերու կորուստը, Ջաւախքի կարիքները յատուկ կարեւորութիւն կը զգենուն, որովհետեւ Ջաւախքը անբաժանելի մէկ մասնիկն է մեր անժամանցելի իրաւունքներուն ու պահանջներուն», ըսուած էր Առաջնորդ հօր օրհնագրին մէջ։

Ձեռնարկի բացման խօսքը կատարեց եւ օրուան պաշտօնական հիւրերը ներկայացուց ՀՕՄի Ջաւախք Հիմնադրամի Յանձնախումբի ատենապետուհի Լենա Պօզոյեանը։ Ան հանգամանօրէն անդրադարձաւ յանձնախումբի Ջաւախքի գործունէութեան, որոնց ակնյայտները երիտասարդական կեդրոններու, որոնք մեծ ոգեւորութիւն ստեղծած են վրացահայութեան եւ յատկապէս երիտասարդութեան մօտ։ Իսկ անդրադառնալով Ջաւախքի անմիջական պահանջներուն, Պօզոյեան շեշտեց Ախլցխայի մէջ հայկական մանկապարտէզի մը բանալու հրամայականը, որպէսզի հայ մանուկը փոքր տարիքէն սորվի մայրենի լեզուն եւ Հայոց պատմութիւնը։

Ան հրաւիրեց յանձնախումբի երկար տարիներու նախկին ատենապետուհի Հայկուշ Գեղինեան-Քոհլըրը փոխանցելու իր սրտի խօսքը։ «Ջաւախքի ծառայելը, Ջաւախքի հայապահպանման հարցի հետեւողական գործը շարունակելը, մեր արեան պարտականութիւնն է» ըսաւ Քոհլըր եւ բացատրութիւններ տուաւ 14 տարիներ առաջ, ՀՕՄի Կեդրոնական Վարչութեան թելադրանքով կեանքի կոչուած այս յանձնախումբի աշխատանքներուն մասին, որուն առաջին յանձնախումբի 3 անդամները եղած են ինք եւ վաստակաշատ ՀՕՄուհիներ Յասմիկ Տէրտէրեանն ու Մաքօ Մկրտիչեանը։

Ապա, ցուցադրուեցաւ Ջաւախքի Կեդրոնական Յանձնախումբի կողմէ պատրաստուած տեսաերիզ մը, որ ամփոփ գիծերու մէջ կը ներկայացնէր Ջաւախքի մէջ կատարուող յանձնախումբի աշխատանքները։

Այնուհետեւ, Պօզոյեան ներկայացուց օրուան հիւր դասախօսը որ իր խօսքը փոխանցէ։   Հաստատելով, թէ «Ջաւախքը այլեւս մոռացուած անկիւն չէ», Փրոֆ. Մելքոնեան հեռաւոր Քալիֆորնիոյ հայութիւնը նկարագրեց իբրեւ «Ջաւախքի սրտամօտ, Ջաւախքի համար ապրող, ջաւախքեցի մի հասարակութիւն, որի համար իմ խոնարհումն եմ բերում ձեր բոլորին»։ Ան իր համոզում յայտնեց ըսելով՝ «Մեր մեծ հայրենիքից այսօր մի կտորը ետ ենք բերել, որը հայաբնակ է։  Արցախ աշխարհը փաստացի մեր Հայաստանի Հանրապետութեան մէկ մասն է։ Մենք Հայաստանի Հանրապետութիւնից դուրս այսօր ունենք միայն մի տարածաշրջան, որ շարունակում է մնալ հայրենիք եւ հայաբնակ, դա Ջաւախքն է»։

Ապա անդրադառնալով «Համահայկական մտածողութեան» կազմաւորման կարեւորութիւնը հիւր դասախօսը բազմաթիւ ֆետայիներու օրինակները մէջբերեց, որոնք մոռնալով իրենց ծննդավայր՝ ՓՈՔՐԻԿ ՀԱՅՐԵՆԻՔը, կը կռուէին ՄԵԾ ՀԱՅՐԵՆԻՔի համար։ Իսկ խօսքը ուղելով իրենց փոքրիկ հայրենիքներէն զրկուած եւ օտար ափերուն յայտնուած հայութեան, ըսաւ. «Բայց եթէ մենք այստեղ ենք, ապա հոգու սրտի պարտքը ունենք։ Մենք իւրաքանչիւրս ազգին տալիք ունենք, մենք իւրաքանչիւրս առաքելութիւն ունենք, մենք ամէնքս յիշողութիւն ունենք, որ եթէ չենք կարողանում կեանքի կոչել, հայրենիք ազատագրել այսօր, խօսքը մեծ հայրենիքի՝ Ազատ Անկախ եւ Միացեալ Հայաստանի մասին է, յիշողութիւնը պիտի փոխանցենք մեր սերունդներին»։

Խօսելով Ջաւախքի ժողովուրդի հոգեկանի մասին, Մելքոնեան փոխանցեց, թէ «Այսօր հպարտ Ջաւախքեցին, աւելի շատ հոգեղէն եւ հոգեւոր օգնութեան կարիքը ունի, ոչ այնքան նիւթականին։ Այդ նիւթականը, որ այստեղ ձեւաւորւում եւ հասնում է Ջաւախք, նա առաջին հերթին ունի հոգեւոր իմաստ, որովհետեւ նրա մասին մտածում է հեռաւոր Լոս Անճելըսում ապրող հայը, նրա արիւնակիցը։

Իսկ խօսելով Արցախի բանակի մեծութեան մասին ըսաւ. «Տղամարդ է կանգնած սահմանի վրայ։ Հայ զինուորը այսօր իր սահմանը չունի աշխարհում… Եւ այսօր Ջաւախքը թող դառնայ այդ կամուրջը, փորձաքարը, որի հիման վրայ մենք մեր գործունէութեամբ կ՚ապացուցենք, որ մենք մեր ազգային խնդիրների տէրն ենք Լոս Անճելըսից մինչեւ Սիտնի, Սիտնիից մինչեւ Ռուսաստան, Ռուսաստանից մինչեւ Պոյնէս Այրէս, Պոյնէս Այրէսից մինչեւ Փարիզ» եզրափակեց Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեան։

Ապա, ՀՕՄի Շրջանային Վարչութեան Համա-ատենապետուհի Ռեպեքա Պէրպէրեան Շրջանային Վարչութեան եւ յանձնախումբի անունով յուշատախտակ մը յանձնեց Պրն. Ալեք եւ Տոքթ. Ալենոյշ Բաղդասարեաններու իրենց Ջաւախքահայութեան մատուցած երկարամեայ բարեսիրական գործունէութեան եւ նուիրումին իբրեւ գնահատանք։ Պէտք է ընդգծել, թէ Բաղդասարեան զոյգը, Ջաւախքէն անկախ, հսկայական բարեգործութիւններ կը կատարէ Հայաստանի եւ Արցախի մէջ։

Շրջանային Վարչութեան պատգամը փոխանցեց համա-ատենապետ Մարալ Մաթոսեան, որ ձեռնարկը ՀՕՄի համար «խոստմնալից ուրախութեան օր» որակելով, շեշտեց շրջանի ՀՕՄի ցուցաբերած յատուկ գուրգուրանքը Ջաւախքի նկատմամբ, որուն արդիւնքն է երիտասարդական կեդրոններու բացումը, «որոնք ոչ միայն Ջաւախքահայութեան ժամադրավայրը դարձած են, այլ յատկապէս երիտասարդութեան համար ազգային դաստիարակութեան դարբնոցի վերածուած են»: Ան աւելցուց թէ պարտաւորութիւն պէտք է համարել ամէն գնով Ջաւախքի հայկական դիմագիծը պահպանել եւ նորանոր միջոցներ որոնել հզօր ու կանգուն պահել Ջաւախքն ու ջաւախքահայութիւնը։

Օրուան նպատակի կարեւորութենէն մեկնած եղան սրտաբուխ նուիրատուութիւններ, որ ձեռնհասօրէն վարեց ՀՕՄի Շրջանային Վարչութեան գրասենեակի տնօրէնուհի Ժասիկ Ջառահեանը։ Ժողովրդային եւ աշուղական երգերով երեկոն խանդավարեց ծանօթ երգիչ Յովհաննէս Շահպազեանը։

6 ՄԱՐՏԻ ՀՐԱՊԱՐԱԿԱՅԻՆ ԴԱՍԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆ

Փրոֆ. Մելքոնեանի երկրորդ հրապարակային ելոյթը տեղի ունեցաւ Ուրբաթ, 6 Մարտ 2015, Կլէնտէյլի Հանրային գրադարանը։ Մեծ թիւով հայորդիներ փութացած էին գրադարան, լսելու Ջաւախքի վերջին նորութիւնները, որոնց կարգին էր նաեւ փրոֆ. Ռիչըրտ Յովհաննէսեանը։

Ձեռնարկի բացումը կատարեց ՀՕՄի Ջաւախք Հիմնադրամի յանձնախումբի ատենապետուհի Լենա Պօզոյեանը, որ անդրադառնալէ ետք ՀՕՄի Ջաւախքի գործունէութեան, ներկայացուց Ջաւախքի պատկանելիութեան պատմականը, դիմագրաւած դժուարութիւններն ու իրերայաջորդ վրացական իշխանութիւններու զայն հայաթափելու քաղաքականութիւնը։

Ապա, բեմ հրաւիրեց օրուան հիւր դասախօս Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեանը, որ առաջին հերթին իր գոհունակութիւնը յայտնեց, որ հայրենիքէ հեռու, Լոս անճելըսի հայութիւնը մօտէն ծանօթ է Ջաւախքին։ Ան յատկապէս իր հիացմունքը յայտնեց, շրջանի հայ աշակերտական գանձանակներու ծրագրին։

Փրոֆ. Մելքոնեան ընդգծեց, թէ «Ջաւախքին պէտք է բարոյական աջակցութիւն։ Ջաւախքը Սփիւռք չէ։ Ջաւախքը հայրենիք է»։ Դասախօսը կարեւորեց Ջաւախքի պատմական անցեալը եւ բացատրեց, թէ «Ջաւախքը մեր Զապախ աշխարհն է։ Հնագոյն Ուրարտական արձանագրութիւններում արարատեան թագաւորութեան արքայ Արքիշտի արձանագրութիւններում, 786 նք թուականին առաջին անգամ յիշատակւում է այս երկիրը։ Ջաւախքը մեր 15 աշխարհներից, Քուքարաց աշխարհի 8րդ գաւառն է»։

Ապա, մանրամասնօրէն Ջաւախքի պատմական հանգրուաններուն անդրադառնալով, ան ակնարկ մը նետեց հայ-վրացական պատերազմին, Վրաստանի կողմէ Ախալքալաքի գրաւման, Հայաստանի եւ Վրաստանի խորհրդայնացման, հայ ֆետայական շարժման եւ անոր մէջ ջաւախքցի ուսանող երիտասարդներու կարեւոր դերին, Հայաստանի անկախացման ու աւարտին, Ռուսական տիրապետութեան,  Ջաւախքի հայութեան աճին (72%-ը հայեր, 20-22%-ը մսխեցի թուրքեր, 5%-էն նուազ վրացիներ)։ Հասաւ Առաջին Համաշխարհային պատերազմ, անդրադարձաւ Հայոց Ցեղասպանութեան եւ անոր հետեւանքով տեղահան եղած Կարսի եւ Արտահանի հայութեան հանգրուանումը Ջաւախք։ Մսխեցի թուրքերու աշխուժացումը Ջաւախքի մէջ։

Ան շեշտեց Ջաւախքի ունեցած մեծ դերը 1918ի Հայաստանի առաջին հանրապետութեան կազմաւորման մէջ։ Աւելի ուշ, 1944ին մսխեցի թուրքերու աքսորումով, Ջաւախքի մէջ հայութեան թուականը աճը բարձրացաւ եւ հասաւ մինչեւ 95%ի։ 1989ի խորհրդային վերջին մարդահամարի տուեալներով  Ջաւախքը, որ երկու վարչական շրջան է ներկայացնում Ախալքալաք եւ Պոկտանովկա, ունէր 105 գիւղ, 68 Ախալքալաքի մէջ, որուն 58ը զուտ հայաբնակ էր, 2-ը խառն հայ-վրացական, 4-ը վրացական։

Փրոֆ. Մելքոնեան եզրակացնելով ըսաւ. «Մենք այսօր որեւէ անջատողականութեան խնդիր չենք դնում։ Չենք դնում վասն Ջաւախքի, վասն Հայաստանի եւ Վասն Վրաստանի։ Մենք այդ տարածաշրջանում կողք-կողքի պիտի ապրենք, բայց մարդիկ պիտի սթափուեն եւ հասկանան, որ մենք ունենք նաեւ Ջաւախքում ապրող հայութիւն, որը չի լքելու այդ հողը, որ մենք ունենք սփիւռքահայութիւն, որ Իրանից, Ֆրանսայից մինչեւ Լոս Անճելըս գիտի իր Ջաւախքի դերը եւ նրա տէրն է եւ բարոյական-նիւթական առումով եւ Աստուած մի առասցէ թոյլը չի տայ որ մէկը Ջաւախքում ասի քո աչքին վրայ փուշ կայ»։

Դասախօսութենէն ետք, հարց ու պատասխանի առիթ տրուեցաւ։ Յայտագրին ասմունքներով մաս կազմեցին Անի եւ Լիլի Սարաֆեանսները որոնք ասմունքեցին չորս հայրենաշունչ քերթուածներ։ Աշուղական երգերով ներկաները խանդավառեց սիրուած երգիչ Գագիկ Բադալեանը։

ՀՕՄի Շրջանային Վարչութեան անունով համա-ատենապետուհի Մարալ Մաթոսեան, յանձնախումբի ատենապետուհի Պօզոյեանի ընկերակցութեամբ գնահատական յուշատախտակ մը յանձնեց փրոֆ. Մելքոնեանին։

ՓՐՈՖ. ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ ՍԱՆ ՖՐԱՆՍԻՍՔՈՅԻ ՄԷՋ

Կիրակի, 8 Մարտին, Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեան այցելեց Սան Ֆրանսիսքօ եւ հրապարակային իր երկրորդ ելոյթը ունեցաւ տեղւոյն Վասպուրական սրահը, մեծ թիւով ջաւախքասէրներու մասնակցութեամբ։

Ձեռնարկի բարի գալուստի խօսքը կատարեց ՀՕՄի Շրջանային Վարչութեան անդամ Ճիւտի Ճինկիրեան, որ շնորհակալութիւն յայտնելով ներկաներուն օրուան հրաւէրին ընդառաջելուն համար, բեմը յանձնեց Լենա Պօզոյեանին, որ իր հերթին ներկայացուց ՀՕՄի գործունէութիւնը Ջաւախքի մէջ։

Ապա, ցոյց տրուեցաւ Ջաւախքի մէջ կատարուած աշխատանքներու տեսաերիզը։

Այնուհետեւ, Ջաւախքը հայութեամբ պահպանելու գծով աւելի լայն տեղեկութիւններ փոխանցեց օրուան հիւր դասախօս Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեանը։

Ձեռնարկի վերջին բաժնով, շրջանի ՀՕՄի երեք մասնաճիւղերու՝ Կարին, Էրեբունի եւ Ակնունի անունով, հիւր դասախօսին նուիրուեցաւ յուշանուէր մը, առ ի երախտագիտութիւն իր կատարած բացառիկ աշխատանքին։

ԱՅԼ ԱՅՑԵԼՈՒԹԻՒՆՆԵՐ

Ամերիկա իր կեցութեան ընթացքին, այցելութիւններու ծիրէն ներս կ՚արժէ յիշել Շրջանային Վարչութեան համա-ատենապետուհի Մարալ Մաթոսեանի գլխաւորութեամբ անոր հանդիպումը Արեւմտեան Թեմի Առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանի հետ։

Ան այցելեց Մոնթեպելլոյի Նահատակաց Յուշարձանը եւ իր յարգանքի տուրքը մատուցեց, Հայոց Ցեղասպանութեան նահատակներու յիշատակին։ Իսկ Ֆրեզնոյի մէջ այցելեց Սողոմոն Թէհլիրեանի շիրիմը եւ իր յարգանքի տուրքը մատուցեց անոր։

Մելքոնեան չմոռցաւ հայ աշակերտին հետ հանդիպելու, Ջաւախքի եւ ջաւախքցի իրենց հասակակիցներուն մասին զրուցելու անոնց հետ։ Ան այցելեց Ֆերահեան, Ռոզ եւ Ալեք Փիլիպոս, Մեսրոպեան, Գռուզեան-Զագարեան-Վասպուրական եւ Շամլեան ազգային վարժարանները, ինչպէս նաեւ ՀԲԸՄի Տէմիրճեան-Մանուկեան եւ ԹՄՄի Արշակ Տիգրան վարժարանները։

Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեանի 10-օրեայ ԱՄՆ այցելութիւնը նպաստեց շրջանի հայութեան աւելի լաւ ծանօթացնլու Ջաւախքի պատմական կարեւորութիւնը, ինչպէս նաեւ զայն պահպանելու, հզօրացնելու եւ կանգուն պահելու։

Յաւելեալ տեղեկութիւններու կամ նուիրատուութիւն ընելու համար այցելեցէք մեր կայքէջը՝ www.arswestusa.org կամ ձեր չէքը ղրկեցէք հետեւեալ հասցէով՝ ARS Javakhk Fund, 517 W. Glenoaks Blvd., Glendale, CA 91202-2812։

Post a comment