Blog

Cultural Program Held by ARS Sepan Chapter (In Armenian)

f77d553c52fa954c4cb29f5292f015ef_xsՀՕՄի «Սիփան» Մասնաճիւղի Կազմակերպած Մշակոյթի Ամսուայ Ձեռնարկ

Մշակոյթի ամսուայ առիթով, ՀՕՄի «Սիփան» մասնաճիւղը կազմակերպել էր բացառիկ մի ձեռնարկ, ուր հանդիսատեսին ներկայացուեցին հայրենիքից դուրս հայօրէն ապրող հայկական գաղթօջախներից՝ Քեսապն ու Չարմահալը: Քեսապը՝ որպէս պատմական Հայաստանի մինչեւ օրս վերապրող հայկական գաղութ, իսկ Չարմահալը՝ որպէս երբեմնի բարգաւաճ, բայց այսօր հայերից պարպուած մի շրջան: Երեկոն յագեցած էր հետաքրքրական մանրամասնութիւններով:

Հանդիսատեսը Գլենդելի Երիտասարդական կենտրոնի «Գազանճեան» սրահ մտնելով կարծես մի փոքրիկ թանգարան էր մուտք գործում, ուր սրահի երկու կողմերում ցուցադրութեան էին դրուած Քեսապի եւ Չարմահալ գաւառի ուտեստների ցուցանմուշներ, քարտէսներ, հին ու նոր նկարներ, ձեռագործի հրաշալի նմուշներ, տան կահ-կարասիներ, ուտելիքների սպասք, տարազներ եւ այլ մասունքներ, որոնք հայ ընտանիքները իրենց հետ բերել են այդ շրջաններից ու պահպանել մասունքի պէս մինչեւ այսօր: Ցուցադրուած արձանիկների շարքը մանաւանդ, որը պատկանում էր Յովիկ Փանոսեանի արձանիկների հաւաքածոյին, մեծ խանդավառութիւն ստեղծեց ներկաների մօտ: Մանրակրկիտ աշխատանքով, Յ. Փանոսեանը փայտէ մանրակերտներով վերակենդանացրել էր իր հայրենի Մամուքա գիւղը, ուր ինքը ապրել է իր կեանքի առաջին 12 տարին միայն, սակայն վառ պահելով մակութեան եւ գիւղի յիշատակները, այսօր հանդիսատեսի դատին էր յանձնել իր աշխատանքը:

Սիրայօժար կերպով նուիրատու տիկնայք ու ՀՕՄական ընկերուհիներ իրենց խոհարարական արուեստի հրաշալիքները պատրաստել ու հրամցնում էին ներկաներին: Պաստեղ, թուզի եւ սպիտակ խաղողի ռուբի լաւաշ, զանազան հացերի տեսակներ, գաթա, հալվա, բաղարջ, քաղցրաւենիքներ, չիր ու չամիչ, որ մեծ բաւականութիւն պատճառեցին հիւրերին: Միաժամանակ բարձրախօսներից ցրւում էր գիւղական աւանդական դհոլի ու զուռնայի ձայնը: Վաղուց իրար հանդիպման կարօտ համագիւղացիները ու հետաքրքրասէր հայրենակիցները առիթն ունեցան հանդիպելու իրար ու վայելելու մեր բազմազբաղ առօրեայից շատ տարբերուող մի մթնոլորտ:

Մէկ ժամ տեւող այս ցուցադրութիւնից յետոյ, ներկաները հրաւիրուեցին զբաղեցնելու իրենց տեղերը, որպէսզի սկսուէր ձեռնարկի դասախօսական բաժինը: Այս բաժնում, օրուայ զոյգ դասախօսները՝ ՀՕՄի վաստակաշատ եւ նուիրեալ ընկերուհիներ Սօսի Փոլադեանը եւ Ռիմա Պօղոսեանը, սահիկների ընկերակցութեամբ հերթաբար ներկայացրին նախ Քեսապի եւ ապա Չարմահալ գաւառի մասին խիստ հետաքրքրական տեղեկութիւններ եւ իրենց մանրակրկիտ ու բծախնդիր ուսումնասիրութեամբ օրուայ նիւթը օգտաշատ եւ սպառիչ կերպով ներկայացրին աւելի քան 200 հանդիսատեսներին:

Քեսապի մասին յարգելի դասախօսը փոխանցեց, թէ «Քեսապը իր սովորութիւններով ու բարքերով ճշգրիտ եւ հարազատօրէն ներկայացնելը, այն էլ շատ կարճ ժամանակի մէջ, դժուար պարտականութիւն է», սակայն նա մանրակրկիտ բացատրութիւններով հանդիսատեսին իր հետ տարաւ Սուրիայի հիւսիս-արեւմտեան անկիւնում թառած այդ վաղեմի գաղթօջախը, վերլուծելով քեսապցիների բարբառը, ազգային, կրօնական, մշակութային կեանքի վերելքը ցայսօր, հակառակ բազմիցս կրկնուած ու մինչ օրս շարունակուող աղէտների ու դժուարութիւնների: Բացատրութիւններ տրուեց քեսապցիների տքնաջան աշխատանքի՝ հողագործութեան, անասնապահութեան, որսի, շերամաբուծութեան, ձիթապտղի, թուզի, թթի, խաղողի եւ այս բոլորից ուտեստի մշակման ձեւերի մասին: Նաեւ մանրամասն ակնարկ կատարուեց Քեսապի Ուսումնասիրաց միութեան կատարած կրթանուէր աշխատանքի ու տեղի որակեալ դպրոցների մասին: Հետաքրքրական էին մանաւանդ վկայութիւնները քեսապցիների բարձր մշակոյթի ու յախուռն ազգային դիմագծի մասին, որով նրանք բազմիցս դիմադրել ու դիմադրում են ժամանակների արհաւիրքներին:

Չարմահալի մասին խօսելով՝ յարգելի դասախօսը ներկայացրեց Պարսկաստանի Սպահան քաղաքի հարաւ-արեւմուտքը գտնուող Չարմահալի հայաբնակ գաւառը, ուր բնակութիւն են հաստատել 1604-05 թուականին Պարսկաստանի Շահ Աբբաս թագաւորի հրամանով Հայաստանի Բասէն գաւառից բռնագաղթուած հայութեան բեկորները: Չարմահալ գաւառն ունեցել է վեց հայաբնակ գիւղ՝ Վերի Քոնարք, Ցածի Քոնարք, Լիւասեան, Մամուռան, Սինագան եւ Ալբուլաղը, որոնք այսօր պարպուած են հայ բնակչութիւնից: Բացատրուեց, թէ Չարմահալի բնակչութեան մեծագոյն մասը կազմել է հողագործ եւ անասնապահ խաւը, եւ որ գաւառում տարածուած է եղել նաեւ գորգագործութիւնը եւ կարպետագործութիւնը: Կրօնական, մշակութային, կրթական, ազգային հասրակական, յեղափոխական եւ կամաւորական աշխատանքների ոլորտներում մեծ է եղել Չարմահալի հայութեան հանգանակը, որոնց շնորհիւ էլ հայրենիքից հեռու ընկած այս գաղթօջախը հայօրէն ապրել ու բարգաւաճել է աւելի քան 3 ու կէս դար:

Կառչած մնալով հայ լուսաւորչական եկեղեցու սրբազան հանգանակին՝ իւրաքանչիւր գիւղ հիմնուելիս, ժողովուրդը անմիջապէս կառուցել է եկեղեցին, ուր կատարուել եւ պահպանուել են մեր եկեղեցական արարողութիւնները եւ տօները անաղարտ ձեւով: Յուզիչ էին մանաւանդ Մամուքա գիւղում վերջին անգամ կատարուած Ս. պատարագի նկարները, որից յետոյ եկեղեցու զանգերը այլեւս չեն ղօղանջել:

Ձեռնարկի աւարտին, ՀՕՄԻ «Սիփան» մասնաճիւղի անունից մասնաճիւղի ատենապետուհի Միգանուշ Մելքոնեանը շնորհակալութիւն յայտնեց օրուայ զոյգ դասախօսներին՝ Ռիմա Պօղոսեանին եւ Սօսի Փոլադեանին, այս ծանր ու պատասխանատու պարտականութիւնը ստանձնելու համար՝ նշելով. «Զոյգ դասախօսների պատրաստած նիւթերն էլ առիթ տուեցին ներկաներին խորհելու, թէ բուն մայր ծառից հեռու ընկած ու բաժանուած այս երկու ճիւղերը՝ Քեսապը եւ Չարմահալը, կառչած մնալով իրենց ինքնութեանը, զարմանալիօրէն նման են իրար ու ազգապահպանման նոյն ձգտումով պահպանել են իրենց էութիւնն ու հայկականութիւնը: Նոյն զարմանահրաշ ազգային գենը, որ դարեր շարունակ մեզ պահել է հայ, ուր էլ որ ապրել ենք մենք: Ձեռնարկն ինքնին վկայում էր ահա այդ վերընձիւղման գենի մասին»:

Ապա մասնաճիւղի ատենապետուհին շնորհակալութիւն յայտնեց Յովիկ Փանոսեանին, ում արձանիկների ցուցահադէսը աւելիով էր ճոխացնում մշակոյթի ամսուան նուիրուած այս ձեռնարկը: Ձեռնարկին իրենց նուիրատուութիւններով մասնակցութիւն էին բերել Կարօ Էշկիեանը, Վոլգա Փանոսեանը, Ժանէթ Շահինեանը, ՀՕՄԻ ընկերուհիներ Շաքէ Աբէլեանը եւ Սաթենիկ Նալբանդեանը, Նորիկ Եդիգարեանը եւ Ժիրիկ Ղարախանեանը: Այս բացառիկ ձեռնարկի կազմակերպիչ յանձնախմբի անդամներն էին ՀՕՄի «Սիփան» մասնաճիւղի ընկերուհիներ Ռիմա Պօղոսեանը, Մաքօ Սեդրակեանը, Աստղիկ Շիթիլեանը, Քնար Աւետիսեանը, Ծաղիկ Գուրջեանը, Սոնիկ Աղազարեանը եւ Օժէնի Արոյեանը:

ՄԻԳԱՆՈՒՇ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ

Photographs

Post a comment